Vatandaş doğalgazda indirimi hak etti

0
87

Açıklanan 2016 yılı en fazla kurumlar vergisi ödeyecekler listesinde ilk sıradaki mükellef adının açıklanmasını istememişti. Biz de bunun bir kamu kuruluşu olma ihtimaline karşılık, “kamu kuruluşu kendini kamudan niye saklasın ki?” şeklinde yorumlamıştık.
Ancak ismi saklanan bu kuruluşun kamuya ait Boru Hatları ile Taşımacılık A.Ş (BOTAŞ) olduğu ortaya çıktı. BOTAŞ, 2016 yılı dönem karı üzerinden 1,99 milyar liralık kurumlar vergisi ödeyecek. BOTAŞ boru hatlarıyla petrol taşımacılığı yapıyor, doğalgaz ithal ediyor ve dağıtımını sağlıyor. Peki, neden, BOTAŞ nasıl vergi rekortmeni oldu ve bunu vatandaşın öğrenmesini istemiyor?
BOTAŞ’ın verilerine göre, aldığı ve sattığı doğalgaz miktarı aynı. Bazı yorumcuların dediği gibi “aldığı doğalgaz miktarı 21 milyon metre küpe düştü, ondan kar etti” cümleleri de gerçeği yansıtmıyor. Bu tutar geçen yılın ilk altı ayına ait. Yıllık bazda BOTAŞ’ın son beş yıldaki toplam ithalâtı 37 ile 41 milyar metre küp değişiklik gösteriyor. Döviz kurlarındaki oynamalarda da özel bir indirim, ucuz döviz temin edilmemiş.
“Efendim dünya doğalgaz fiyatları üçte bir ucuzladı” yorumları da çelişkili, çünkü BOTAŞ yıllık değil uzun yıllara bağlı alım anlaşmaları yapar. Spot denilen günlük piyasalardan alıma gitmez. Alım fiyatları da yıllara gör bazı değerli metalar ve para birimlerinin bulunduğu sepete göre belirlenir.
O zaman ne oldu da BOTAŞ bir önceki yıla göre karı dört kat arttı ve gizli vergi rekortmenliğine yükseldi? Takdir etmek gerekir, BOTAŞ başka kamu kuruluşlarında fazla rastlanmayan ayrıntıda tüm malî hareketliklerini ve diğer faaliyetlerini olabildiğince kamuoyuna açıklamış. Ancak açıklama bekleyen iki rakam var: Bu da “satış maliyeti” yani “doğalgaz alımı” ve 1,9 milyar liralık olağandışı gelir.
Kurumun gaz ithalâtı parasal olarak 2016 yılında 34 milyar liradan 21 milyar liraya imiş. Maliyet yaklaşık 13 milyar lira azalmış. Yani ucuz doğalgaz temin edilmiş.
Türkiye son yıllarda doğalgaz aldığı Rusya, İran ve Azerbaycan’la fiyat pazarlığı yapıyordu. En son yılbaşında Türkiye anlaşmalara uymadığı ve pahalı gaz sattığı gerekçesiyle Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nde İran’a karşı açtığı davayı kazanmış, 1,9 milyar dolar tazminat ödeme cezası alan İran ayrıca fiyatlarda 13,3 oranında indirim yapacağını açıklamıştı. Rus ve Azeri doğalgaz firmaları ile de sık sık pazarlıklar yapıldığı biliniyor.
Bunun ötesinde tartışılması gereken bankacılık ve finans işleri dışında vatandaşın birebir tükettiği bir ürünü yani doğalgazı alıp satan bir kuruluşun rekorlar kıracak şekilde kar etmesi. Bu kar ve ödenecek vergi vatandaşın hakkı mı yoksa maliyenin mi?
Vatandaşa maliyete göre yüzde 40 oranında pahalı satılan doğalgazın hesabı kime ait? Bir kamu kuruluşun vergi rekortmeni olmasına mı sevinelim yoksa gizli gizli sağlanan indirimlerin vatandaşa yansıtılmadığına mı tepki gösterelim?
Şimdi yapılması gereken doğalgaz satış fiyatında önemli indiririme gidilmesi ve alım anlaşmalarının açıklanması. Vatandaş ve ekonomi bunu hak ediyor, bekliyor.