Memleket ekonomisinde güya her alanda rekorlar kırıyoruz ya buna katkı olsun diye biz de borçlanma rekorlarını yazalım. 2017 yılında, tüm bankaların kullandırdığı kredilerin tutarı rekor artışla 360 milyar lira artarak 2,045 milyar liraya çıkmış.

Yıllık artış oranı yüzde 21.25 ve günde ortalama bir milyar liralık kredi yani borç alınmış. Bu kredi tutarının 1,400 milyarı Türk lirası geri kalanı yabancı para cinsinden. Döviz kurlarının bu kadar oynak olduğu dönemde dövizle borçlanmaya gitmek kolay anlaşılır değil.
Toplam tüketici kredileri, yüzde 17,7 atışla 400 milyar sınırına gelmiş. Konut için alınan kredilerin artışı yüzde 17, diğer kredilerin artışı da yüzde 19.
Kredi kartlarındaki kullanılan para tutarı da 12 milyar artarak 112 milyar liraya dayanmış. Bunun 7,1 milyarı bireysel kartlara ait. Böylece vatandaş neredeyse her gün kredi kartı üzerinden ortalama 20 milyon lira harcamış, başka deyişle borçlanmış. Tüketici kredileri ile kredi kartlarının toplamı bir yılda 67 milyar lira artışla 486 milyar liraya yükselmiş. Alın size borçlanma rekorları.

Sadece bu rakamlar gösteriyor ki Hazinemiz de borçlanarak ayakta durmaya çalışıyor vatandaş da. Kredi çekiyor, kredi kartı kullanıyor, hayatını, işini, yatırımını sürdürmeye çalışıyor. İşi acı olan yönü bunların geri ödemesi var. Bu borçlarla vatandaşın geleceği bir anlamda borç daha doğrusu banka ipoteklerinin altında.
Vatandaş maaş ve ücretlerdeki yetersiz artışla örneğin sadece kredi kartlarındaki geri ödemeler nasıl yapacak? Zamlarla, vergi artışlarıyla, artan maliyetlerle nasıl işini çevirecek, fazladan para kazanıp vergisini ve bu borçları ödeyecek?
Çözüm şimdiden üretiliyor. Yine bol keseden ucuz kredi dağıtılacak bu da yetmeyecek yine aflar, faiz silmeler, yapılandırmalar birbirini takip edecek. Garantili kredilere geri ödemelerinde vade uzatma kararı yakında çıktı zaten.
Bu arada merkezi yönetim brüt iç ve dış borç stokunun geçen yılın Ocak- Kasım döneminde 131 milyar genişleyerek 890 milyar lirayı ulaşarak rekor kırdığını da eklersek sonuçta hem devlet, hem vatandaş tam gaz borçlanıyor. Umarız sonunda duvara toslamayız.

PARA RANTA GİDİYOR

Bir yanda devası kredi kullanımıyla borçlar artarken diğer yanda paradan para kazanmakta da rekorlar kırılıyor.
2017 yılında yurt içi yerleşiklerin Türk Lirası mevduatları 111 milyar artışla 924 milyar liraya çıkarken katılım fonu, döviz, devlet iç borçlanma senedi, hisse sendi, repo, özel sektör tahvili gibi portföy yatırımlarıyla birlikte toplam 296 milyar artmış. Yılsonu itibarıyla bu yatırım araçlarına giden para toplam 2,225 milyar lira. Yabancı para mevduatı 20 milyar dolarlık genişlemeyle toplamda 165 milyar doları bulmuş. Altın ve diğer değerli madenler buna dâhil değil.
Yüksek getirileriyle vatandaş parasını yatırım araçlarına yatırıyor, para pahalı hale geliyor, yatırımlar azalıyor. Nedeni yine borçlanmada yatıyor.

CİĞER İTHALATI KAPIDA

Memlekette yeterli hayvan kalmadığından şimdi de ciğer sıkıntısı başlamış. Sıkıntının merkezi; güne ciğer yiyerek başlayan Şanlıurfa. Ciğer kebabının fiyatları son günlerde 10-15 lira artmış. Tarım Bakanı Urfalı, bu duruma duyarsız kalamayacaktır. Seçmenlerinin bırakın pahalısını tokluğunu çektiği ciğer için ithalat yapabilir. Sudan ciğeri Urfalılara afiyet olsun.