Türk lokantasına Burkina Faso’da saldırı 1 Türk 28 ölü. Batı Afrika ülkelerinden Burkina Faso’nun başkenti Ouagadougou’da bir Türk lokantası ve yakınlarındaki bir otele yönelik silahlı saldırıda en az 28 kişi öldü.

Burkina Faso İletişim Bakanı Remi Dandjinou, dün TSİ 23.00 dolayında meydana gelen Aziz İstanbul adlı Türk lokantası ve yakınlarındaki Hotel Splendid’e yapılan saldırıyı “terör saldırısı” diye nitelendirdi. Dandjinou, güvenlik güçlerinin, saldırıyı gerçekleştiren üç cihatçıyı öldürdüğünü açıkladı.

Türk lokantasına ve otele olan saldırı sonrası çeşitli sosyal medya hesaplarından yapılan yayınlarda, bir de Türk vatandaşının olduğu ölenler arasında, ABD, Kanada ve Ukrayna vatandaşlarının da bulunduğu belirtildi. Buna göre, otomatik silahları bulunan saldırganlar, lokantanın bulunduğu sokağa bir kamyonet ile geldikten sonra başlayan ateş sesleri yaklaşık altı saat süresince duyuldu.

Burkina Faso’nun başkenti Ouagadougou’da geçen yıl Ocak ayında da El Kaide’nin üstlendiği benzer bir saldırı gerçekleşmiş 30 kişi hayatını kaybetmişti.

TÜRKİYE’DEN AÇIKLAMA

Türk Dışişleri Bakanlığı saldırıyı kınayan şu mesajı yayınladı:

“Burkina Faso’nun başkenti Vagadugu’da dün gece meydana gelen ve çok sayıda masum insanın hayatını kaybetmesine ve yaralanmasına neden olan terörist saldırıyı en güçlü şekilde kınıyoruz.

Saldırıda bir vatandaşımızın hayatını kaybetmesinden ve bir vatandaşımızın da yaralanmasından ayrıca büyük üzüntü duyulmuştur.

Saldırıda hayatını kaybedenlerin ailelerine ve kardeş Burkina Faso halkına başsağlığı, yaralananlara acil şifa diliyoruz.

Türkiye son yıllarda uluslararası terörün hedefi haline gelen Burkina Faso’ya desteğini ve dayanışmasını sürdürecektir.”

BURKİNO FASO NERESİ?

Burkina Faso, Afrika kıtasının batı bölümünde yer alan, denize kıyısı bulunmayan bir kara ülkesidir. Ülkenin sınır komşularını (kuzeyden saat yönünde ilerlendiğinde) Mali, Nijer, Benin, Togo, Gana ve Fildişi Sahili oluşturmaktadır. Geçmişte Fransa sömürgesi olan ülke 1960 yılında Yukarı Volta adı ile bağımsızlığa kavuşmuştur. Bağımsızlık sonrası dönemde siyasi belirsizlikler neticesinde darbeler yaşanmış, 4 Ağustos 1983 tarihinde Thomas Sankara önderliğinde devrim gerçekleştirilmiş, ülkenin ismi de devrim neticesinde Burkina Faso olarak değiştirilmiştir. Ülkenin başkenti Ouagadougou’dur.

Etimoloji

Ülkenin kurulu olduğu bölümler Fransa sömürgesi olduğu dönemlerde Volta nehrinin üst bölümünde kaldığı için Fransızcada Haute-Volta (Yukarı Volta) olarak adlandırılmış, bu isim bağımsızlık kazanıldıktan sonra da ülke ismi olarak kullanılmaya devam edilmiştir. 1983 yılında Thomas Sankara önderliğinde gerçekleştirilen devrim neticesinde Yukarı Volta’nın ismini onurlu insanların yaşadığı anayurt anlamına gelen Burkina Faso olarak değiştirilmiştir.

Burkina Mossilerin dili olan Mòoré dilinde onurlu, bozulmayan anlamında kullanılırken, faso kelimesi de Dioula dilinde ‘anavatan, baba ocağı (fa: baba, so: ev, köy) anlamına gelmektedir. Bu iki kelimenin birleştirilmesi ile ülke ismi oluşturulmuş ve günümüzde de kullanılmaktadır.

Coğrafya

Ülkenin toplamda sahip olduğu 3.193 km sınırın 306 km’si Benin, 584 km’si Fildişi Sahilleri, 549 km’si Gana, 1.000 km’si Mali, 628 km’si Nijer ve 126 km’si ise Togo ile oluşmaktadır.

Türk lokantasına Burkina Faso'da saldırı 1 Türk 28 ölü
Türk lokantasına Burkina Faso’da saldırı 1 Türk 28 ölü

Burkina Faso batı Afrika’nın iç kesimlerinde yer alan ve denize kıyısı olmayan bir kara ülkesi konumundadır. Burkina Faso’nun sahip olduğu 274.200 km²’lik ülke toprağının 400 km² alanı sulak alan durumundadır. Ülke konum olarak Nijer Nehri ile Sahra Çölü’nün güneyinde yer almaktadır. Ülkenin dörtte üçlük bir bölümü düz yüzeylerden oluşmaktadır.

Burada söz konusu olan yüzeyler deniz seviyesinden 250 – 300 m yükseklikte bulunan düz ovaları meydana getirmektedir. Ülke topraklarının üzerinde bulunduğu plato çoğunlukla yer yer tepelerin ve dağ adalarının yer aldığı düzlüklerden, dağlardan ve erozyona direnen yer ile bağlantısı bulunmayan granit kayalardan oluşmaktadır.

Ülkenin güneybatı bölümünün yer aldığı kısımlar kumtaşlarının birleşiminde oluşan yer yüzeyi ile kaplı olup, bu alanda 749 m ile ülkenin en yüksek noktasını da oluşturan Tena Kourou dağı yer almaktadır. Ülkenin en alçak noktasını ise 125 m ile Oti nehri oluşturmaktadır.

İklim

Ülkenin kuzeyden güneye doğru olan uzantısında Sahel ile Sudan kuşakları arasında yaşanan geçiş kendisini bitki örtüsü üzerinde de göstermektedir. Kuzey bölgelerde yer alan Sahel kuşağı ülke topraklarının %25’i üzerinde etkili olmaktadır. Bu bölgelerde genel itibarıyla kurak bir iklim hakimdir. Yıl boyunca neredeyse iki aydan daha az bir süre yağan yağmur bıraktığı ortalama yağış miktarı ile 300 mm’nin altındadır.

Ülkenin geri kalan bölümünün büyük bir bölümünde Sudan-Sahel iklimi hakimdir. Bu iklimde yağmur dönemleri dört ila beş ay arasında sürmektedir. Ülkenin güney bölgelerinde hakim olan Sudan kuşağında ise yağmur sezonu altı ay kadar sürebilmekte ve yıllık ortalama 1300 mm yağış bırakabilmektedir.

Ülke genelinde hava sıcaklıkları 25 °C ila 30 °C arasında yer almakta olup, yine ülke genelinde bugüne kadar ölçülen en düşük ve en yüksek sıcaklıklar 5 °C (1971) ile en düşüğü ve 46 °C (1975) ile en yükseği olmak üzere Markoye’de ölçülmüştür. Burkina Faso genelinde Mart ve Nisan ayları sıcaklıkların en yüksek değerlerde ölçüldüğü, Ocak ve Şubat ayları ise ülke genelinde hava sıcaklıkların en düşük değerde ölçüldüğü aylar konumundadır.

Bitki örtüsü ve yaban hayat

Ülke genelinde 2067 farklı bitki türü bulunmaktadır. Bu bitki türlerin çoğunluğunu ise Poaceae ve Faboideae bitkileri oluşturmaktadır. Doğal ortamda yetişen birçok bitki türü hammadde, hayvan yemi, gıda ya da tıbbi alanda kullanılmaktadır. Burada özellikle ülke genelinde sık görülen Baobab, Néré, Karité, Demirhindi gibi ağaç türleri bu tür kullanımlarda önemli bir yer kaplamaktadır.

Sahel ile Sudan kuşakları arasında yer alan ülkede bu kuşaklar arasındaki geçişler bitki örtüsü üzerinde de kendisini göstermektedir. Özellikle yıllık ortalama yağış miktarına göre belirginleşen farklılıklara göre ülke kuzeyinde kurak bir yer yüzeyi bulunmaktadır. Sahel kuşağında dikenli çalıların hakim olduğu bitki örtüsü gözlemlenmekte olup, seyrek aralıklarla Baobab, Ziziphus mauritiana gibi ağaçlar ile Yabani kimyongiller gibi bitkiler yer almaktadır.

Ülkede yağışların diğer bölgelere göre daha çok olduğu güney bölgelerde ise Akasya ağaçları, sık çalılıklar, Combretaceae gibi bitki türleri ile geniş çayırlık alanlar bulunmaktadır. Ülkenin güneyine doğru ilerledikçe ağaçlar sıklaşarak korular, ormanlık alanlar oluşturmaktadır. Bu bölgelerde yine aynı şekilde nehir boyunca oluşan ağaçlık alanlar görülebilmektedir.

Bazoule’de kutsal bir timsah

Ülke yaban hayat açısından zengin bir konumda bulunsa da, son yıllarda nüfus baskısı ve tarımsal alanların artması nedeniyle yaşam alanları kısıtlanan yaban hayvan türlerini tehlike altına almaktadır. Günümüzde ülke genelinde fil, su aygırı, antilop, maymun türleri, leopar gibi yaban hayvanları gözlemlenmekte olup, zürafa ve çita gibi memeli hayvanlar yaşanan sorunlar nedeniyle bu ülkede artık gözlemlenememektedir.

Burkina Faso genelinde ayrıca 495 farklı kuş türü tespit edilmiş olup, deve kuşu, leylek, şahin gibi elliye yakın yırtıcı kuş, boynuzgaga, yalıçapkınıgiller ve arı kuşugiller türleri bunlardan birkaç tanesini oluşturmaktadır. Ülkede bulunan timsah ise halk tarafından genellikle kutsal olarak kabul edilmekte olup, nehirlerde ve mares olarak adlandırılan sulak alanlarda yaşamaktadır.

Nüfus

Burkina Faso’da son olarak 2006 yılında gerçekleştirilen resmi sayım sonuçlarına göre 14.017.262 nüfus tespit edilmiştir. 2006 yılından sonra bir daha resmi sayım gerçekleştirilmemiş olup, 2014 tahmini sayım sonuçlarına göre 18.365.123 nüfus belirlenmiştir. Ülke içerisindeki nüfus yoğunluğu 61 kişi/km² düzeyindedir. Ülke nüfusunun büyük bir bölümü başkentte ve ülkenin batısında yer alan Bobo-Dioulasso şehrinde yaşamaktadır.

Burkina Faso genç bir nüfusa sahip olup, 2016 tahmini verilerine göre nüfusun %65,12’si 0-24 yaş aralığındadır. Ülkenin sadece %2,44’ü 65 yaş ve üzerindedir.

0-14 yaş: %45.04 (erkek 4,402,311/kadın 4,386,518)
15-24 yaş: %20.08 (erkek 1,966,644/kadın 1,951,722)
25-54 yaş: %29.28 (erkek 2,898,407/kadın 2,813,923)
55-64 yaş: %3.16 (erkek 267,763/kadın 349,433)
65 yaş ve üzeri: %2.44 (erkek 178,127/kadın 297,685)

Şehirde yaşayanların oranı 2015 verilerine göre %29,9 olan ülkede, nüfusun yıllık artış oranı 2016 tahmini verilerine göre %3,01 düzeyindedir.

Burkina Fasolu yerliler

Ülke genelinde en büyük etnik grubu nüfusun %40’ı ile Mossi etnik grubu oluşturmaktadır. Nüfusun geri kalan kısmını ise birçok etnik grup paylaşmakta olup, burada da Bobolar (%14), Senufolar (%9), Gurmalar (%8) en yüksek nüfus oranına sahip diğer etnik grupları oluşturmaktadırlar.

Ülke genelinde daimi olarak 3200 Fransa vatandaşı da yaşamakta olup, bu sayı projeler kapsamında yardım kuruluşları adına ülkeye gelen Fransızlar ile birlikte 20.000 kişiyi bulabilmektedir. Burkina Faso’da ayrıca Lübnan’dan gelen yaklaşık 600 kişilik bir toplulukta yaşamaktadır.

Dil

Ülkenin Fransa sömürgeciliğinden kurtularak bağımsızlığını ilan etmesi sonucu ülkenin resmi dili koloni ülkesi Fransa’nın dili olan Fransızca seçilmiştir. Son dönemde Fransızca kullananların oranı artsa da bu dili anadili olarak konuşanlar ülke genelinde azınlıkta bulunmaktadırlar. Ülke genelinde yerel diller olan Mòoré, Fulfulde ve Dioula dilleri yaygın olarak kullanılmaktadır.

Özellikle ülkenin batı bölgelerinde Dioula dili hem günlük hayatta hem de ticari hayatta yoğun olarak konuşulmaktadır. Bu yerel dillerin haricinde Arapça’da ticari hayatta kullanılmakta olup, Bissa, San, Boboda, Gurma, Lobiri, Koromfe ve Bwamu gibi Nijer-Kongo dilleri de ülkenin geri kalan kısımlarında yaygın bir şekilde konuşulmaktadır.

Din

Burkina Faso genelinde yerel etnik dinlere inananların oranı günümüzde de yüksek oranda gözlemlenebilmektedir. Yerel dinlere inananların oranı %15 seviyesinde bulunmaktadır. Mossilerin yerel dininde tanrı olarak kabul edilen Wẽnde dünyayı yarattıktan sonra yeniden insan olarak dünyaya geri geldiği inancı hakimdir. Söz konusu ilahın çeşitli dönemlerde de farklı mekanlarda farklı boyut ve şekillerde dünyada bulunduğuna inanılmaktadır.

Ülke genelinde uzun süre Mossilerin kuzeyden başlayarak yayılan islamiyete direnci 18.yy’de Mossi krallığı olan Wogodogo Krallığı’nın kralı Moogo naaba Doulgou’nun islamiyeti seçmesi neticesinde kırılmış ve ülke genelinde İslami inançlara göre yaşamını idame ettirenlerin oranında artış gözlemlenmiştir.

Günümüzde ülkede hakim olan din islamiyet olup, nüfusunun %60,5’i bu inanca göre yaşamını sürdürmektedir. Hristiyan dinine inananların oranı %23,2 düzeyinde olup, bu oran içerisinde katolik mezhebine mensup hristiyanların oranı %19, protestan mezhebine mensup olanların orası ise %4,2 seviyesindedir.

DHA-Dış Haberler – Burkina Faso –