Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) raporunda, enerji grubu yıllık enflasyonunun 1,44 puanlık yükselişle yüzde 6,15 olduğu belirtilerek, Kasım ayının Türk lirasındaki değer kaybına bağlı olarak tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı maliyet baskılarının güçlendiği bir dönem olduğu ifade edildi.

Merkez Bankası, Kasım Ayı Fiyat Gelişmeleri raporunda, Kasım ayında tüketici fiyatlarının yüzde 0,52 oranında arttığı ve yıllık enflasyonun 0,16 puanlık düşüşle yüzde 7 olduğu belirtilerek, gıda yıllık enflasyonunun önemli oranda gerilediği ifade edildi. Bu dönemde enerji enflasyonunun Türk lirasındaki değer kaybına bağlı olarak yükseldiği ifade edilen raporda, son dönemdeki döviz kuru gelişmelerinin çekirdek enflasyon göstergelerine etkisinin toplam talepteki yavaşlamaya bağlı olarak nispeten zayıf seyrettiği bilgisi yer aldı.

Rapora göre, bu dönemde H ve I endekslerinin yıllık değişim oranları sırası ile 0,12 ve 0,05 puan azalarak yüzde 6,89 ve 6,99 olarak gerçekleşti.
Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde, bir önceki aya göre enerji grubunun katkısı 0,18 puan artarken gıda grubunun katkısının 0,39 puan düştü. Hizmet ve temel mal gruplarının katkısında ise belirgin bir değişim gözlenmedi.

ÇEKİRDEK ENFLASYON GÖSTERGELERİNDE NİSPETEN YATAY BİR SEYİR GÖZLENDİ

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle enflasyonun üç aylık ortalamalara göre ana eğilimi incelendiğinde, çekirdek enflasyon göstergelerinde nispeten yatay bir seyir gözlendi. Türk lirasında belirgin bir değer kaybının gözlendiği bu dönemde, hizmet grubu ana eğilimi bir miktar yükselirken toplam talep koşullarının sınırlayıcı etkisiyle temel mal grubu ana eğiliminde kayda değer bir bozulma gözlenmedi.

YILLIK ENFLASYON ULAŞTIRMA VE KİRA GRUBUNDA GERİLEDİ

Kasım ayında hizmet fiyatları yüzde 0,29 oranında artarken, grup yıllık enflasyonu 0,14 puan yükselerek yüzde 7,94 oldu. Bu dönemde yıllık enflasyon ulaştırma ve kira grubunda geriledi, diğer alt gruplarda ise yükseldi. Ulaştırma grubunda fiyatlar, karayolu ve havayolu yolcu taşımacılığı hizmetlerine bağlı olarak geriledi. Kiranın aylık artış hızı Kasım ayında bir miktar yavaşladı. Lokanta otel grubunda ise turizm sektöründeki görünüme paralel olarak konaklama fiyatları gerilerken yemek hizmetlerinde fiyat artışları sürdü. Diğer hizmetlerdeki yükselişte paket tur fiyatları (yüzde 4,56) öne çıkarken bu gelişmede umreye gidiş ücretindeki yüzde 12,45 oranındaki artış belirleyici oldu.

TÜRK LİRASINDAKİ DEĞER KAYBININ YANSIMASI OTOMOBİL FİYATLARIYLA SINIRLI KALDI

Temel mal grubu yıllık enflasyonu Kasım ayında 0,22 puan azalarak yüzde 5,92 oldu. Bu dönemde yıllık enflasyon giyim grubunda belirgin oranda azalırken dayanıklı mal grubunda arttı. Aylık giyim enflasyonu yakın dönemdeki eğilimini koruyarak Kasım ayında da mevsimsel ortalamaların altında gerçekleşti. Dayanıklı mal grubunda mobilya ve beyaz eşya fiyatları düşerken Türk lirasındaki değer kaybının yansıması büyük ölçüde otomobil fiyatlarıyla sınırlı kaldı. Giyim ve dayanıklı dışı temel mal grubu fiyatlarında ise ılımlı bir artış gözlendi.  Sonuç olarak, toplam talepteki yavaşlama Türk lirasında son dönemde gözlenen değer kaybının temel mal grubu yıllık enflasyonu üzerindeki yukarı yönlü etkisini sınırladı.

ENERJİ GRUBU YILLIK ENFLASYONU 1,44 PUANLIK YÜKSELİŞLE YÜZDE 6,15 OLDU

Enerji fiyatları Kasım ayında yüzde 1,05 oranında arttı, Türk lirasında gözlenen değer kaybının da etkisiyle genele yayılan fiyat artışları gözlendi. Akaryakıt, tüp gaz ve katı yakıt fiyatları bir önceki aya kıyasla sırasıyla yüzde 1,05, 3,34 ve 4,12 oranlarında arttı. Son üç aydaki birikimli fiyat artışı yüzde 13’e ulaşan akaryakıt grubunda bu seyrin Aralık ayında da süreceği öngörüldü. Sonuç olarak, enerji grubu yıllık enflasyonu bu dönemde 1,44 puanlık yükselişle yüzde 6,15 oldu.

BEYAZ ET, BAKLİYAT, YUMURTA GİBİ ALT GRUPLARDA FİYAT ARTIŞ EĞİLİMİ GÜÇLÜ SEYRETTİ

Gıda ve alkolsüz içecekler grubu yıllık enflasyonu Kasım ayında 1,65 puan azalarak yüzde 3,55 oldu. İşlenmemiş gıda grubunda sebze fiyatlarına bağlı olarak mevsimsellikten arındırılmış verilerle düşüş eğilimi devam etti, yıllık enflasyon yüzde -0,02 oldu. Bununla birlikte bu dönemde beyaz et, bakliyat, yumurta gibi alt gruplarda fiyat artış eğilimi güçlü seyretti. Özellikle bakliyat fiyatlarında son aylarda süregelen artışın Kasım ayında ivmelenmesi ve bu grupta yıllık enflasyonun yüzde 17 düzeyini aşması dikkat çekti. İşlenmiş gıda fiyatları ise yüzde 0,28 oranında artarken grup yıllık enflasyonu yüzde 6,73’e geriledi. Taze meyve sebze dışı gıda yıllık enflasyonu ise Kasım ayında bir miktar yükseldi.

ÖTV ARTIŞI ARALIK AYINDA TÜKETİCİ ENFLASYONUNU OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEYECEK

TCMB’nin raporunda yakın dönemde otomobil, tütün ürünleri ve alkollü içeceklerde yapılan ÖTV artışının Aralık ayında tüketici enflasyonunu olumsuz yönde etkileyeceği, bu etkinin önemli bir kısmının da tütün ürünlerinden kaynaklanacağı bildirildi.
Buna göre, yurt içi üretici fiyatları Kasım ayında yüzde 2 arttı, yıllık enflasyon 3,57 puan yükselerek yüzde 6,41 oldu. Bu artışta, Türk lirasındaki değer kaybı ve uluslararası emtia (metal) fiyatlarındaki yükselişe ek olarak baz etkisi belirleyici oldu. Yıllık enflasyon imalat sanayisinde yüzde 8,25’e, petrol ve ana metal hariç imalat sanayisinde ise yüzde 6,62’ye yükseldi.

KASIM AYINDA FİYATLAR ALT GRUPLAR GENELİNDE ARTIŞ GÖSTERDİ

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, Kasım ayında fiyatlar alt gruplar genelinde artış gösterdi. Ara malı fiyatlarındaki yükselişte değerli ana metaller, sermaye malı fiyatlarında ise metal yapı ürünleri, özel amaçlı makine ve motorlu kara taşıtları belirleyici oldu. Dayanıklı tüketim malı fiyatlarındaki artışta mobilya, dayanıksız tüketim malları fiyatlarındaki yükselişte ise et ve et ürünleri öne çıktı. Rapora, Kasım ayı Türk lirasındaki değer kaybına bağlı olarak tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı maliyet baskılarının güçlendiği bir dönem olduğu ifade edildi.