Kayıp Dziga Vertov Aranıyor!!!

143

Sovyetler Birliği sineması 1920’li yılların başlarında oyuncular;  subay, saray kadını gibi üst sınıf insanları canlandırabilirken, yoksul halktan olan kişileri canlandırmaya çalıştıklarında abartılı bir görüntü sergilemekteydiler.

Oyuncuların tiyatro geleneğinden gelmelerinin yanında kendi yaşadığı sosyal sınıftan tamamen kopamamaları  Sovyetler Birliği’nde yeni arayışlara sebep oldu. Bu aşamada Dziga Vertov sinemayla tiyatronun tamamen birbirinden ayrılması gerektiğini savunarak başta oyunculuklar olmak üzere tüm tiyatro öğelerini sinemadan ayırmak istedi.

“Kino-Glaz” Filmi (Dziga Vertov, 1924)

Sine-göz kavramıyla gözün gördüğünü kamera ile özdeşleştirerek gerçeğin algılanması kavramını öne çıkaran Vertov bu konuda sinemaya büyük katkılar sağladı.

Kurmaca sinemanın halkın afyonu olduğunu savunan Dziga Vertov, “Kameralı Adam” (Chelovek S Kino Apparatom, 1929) ile sinema koşullarının elverdiğince kurmacadan uzaklaşmıştır.

Vertov’un yarattığı bu koşullar neticesinde günümüz Türk sinemasına bir bakmak gerekirse, kaba komedilerin yaklaşık on senedir gişede tek hakim olduğunu söylemek mümkün.

Önümüzdeki yıllarda da durumun tamamen değişeceğini öngörmek zor. Yıllardır kaba komedi karakterlerinin halkı yansıtmak amacıyla sinema perdesinde olduklarını sanat aydınlarından, akademisyenlerden işittim, okudum.

Ya bizler işin ters tarafından bakıyorsak?

Ya halkı yansıtmak yerine, karakterin özelliklerini halka yansıtma-doğrultma işlevi varsa sinemanın – ki Vertov gibi bunu iddia eden sinemacılar da çok-? Türkiye olarak sinema perdesine çok masum amaçlarla mı geliyoruz? Ya televizyondaki reytingi yüksek diziler? Neden patron erkekler ve onun peşinden koşan kişiliksiz kadınları ele alıyor kanallar? Türk halkını yansıtmadığına hemfikir olduğumuz bu konuda ne düşünecekler, dizi-filmlerin halkı yansıttığı görüşüne sahip olanlar?

Sinema konusunda araştırma yapan akademisyenler girdikleri burjuva kuyusundan çıkıp, sanat filmlerinin yanında popüler konular üzerine de araştırmalar yapmaya başladıklarında, öğrencileri bu şekilde teşvik ettiklerinde belki de bir çok Vertov çıkacak bizim ülkemizden de.

Dziga Vertov

Fakat şimdilerde Vertov’un bizim ülkede kayıp bir kişi olduğunu söylemek mümkün.

Yine de tamamen umutsuzluğa kapılmak yerine, halkın içine inerek,   sanatı halkla birleştirerek Vertov’u bulmak yine sanat ve sinema aydınının elinde.