Mustafa Kemal’in 16 Mayıs 1919’da milli mücadeleyi başlatmak üzere Bandırma Vapuru’yla İstanbul’dan Samsun’a nasıl hareket ettiğini ve yolda karşılaştığı zorlukları Şevket Süreyya Aydemir’in “Tek Adam” kitabından yararlanarak anlatmakta yarar var:

++
Vapurun hareketinden önce Rauf Bey, Mustafa Kemal’in yanına gidip, “Aldığımız bilgilere göre işgal kuvvetlerine mensup bir torpido tarafından takip edilecek ve çevrileceğiz” deyip ekledi:
“Yola çıkmasak iyi olur!”
Mustafa Kemal bu sözlere aldırmadı ve kaptan İsmail Hakkı’ya şu emri verdi:
“Derhal ve bütün süratinle denize açıl!”
++
Vapur eskiydi, o kadar ki pusulası bile bozuktu.
Azami hızı 7 mili ancak buluyordu.
Deniz çok dalgalı, hava fırtınalıydı, üstelik kaptan İsmail Hakkı gideceği güzergahı tanımıyordu.
Her an işgal kuvvetlerinin torpidosu tarafından çevrilme endişesiyle yol alınırken Mustafa Kemal, kaptana ikinci emrini verdi:
“Sahile yakın bir rota çiz ve hep buna göre git!”
++
Bin bir zorlukla İnebolu geçildi, Sinop limanına varıldı.
Hedef, buradan karayoluyla Samsun’a ulaşmaktı.
Ama gidilecek araç da doğru düzgün yol da olmadığı anlaşıldı.
Bunun üzerine Mustafa Kemal vapurdakilere şöyle seslendi:
“Çocuklar, daha bir gecelik tehlike var. Onu da atlatabiliriz!”
++
Vapur yeniden hareket etti. Ertesi gün yani 19 Mayıs 1919’da şafak sökerken Samsun’a varıldı.
Mustafa Kemal, bu varışı Büyük Nutuk’un ilk cümlesi yaptı:
“1335 (1919) senesi Mayısı’nın 19’uncu günü Samsun’a çıktım.”
++
Mustafa Kemal’in çıktığı tarihte Samsun küçük bir şehirdi ve burada 200 kişilik bir işgal kuvveti (İngiliz askeri ) vardı.
Ayrıca eşkıya örgütü Pontus sokaklara hakimdi.
Yunan gemileri de Karadeniz’de dolaşıyordu.
Samsun’un da İzmir gibi Yunanlılar tarafından işgal edileceği söylentisi yaygındı.
Halk bitip tükenmeyen savaşlar nedeniyle bıkkın ve yorgundu.
Son olarak, Bandırma Vapuru’yla Samsun’a çıkan heyette Mustafa Kemal ve kaptan İsmail Hakkı dışında kimlerin bulunduğunu da yazalım:
Albay Refet, Albay Kazım, Yarbay Mehmet Arif, Binbaşı Hüsrev, Binbaşı Kemal, Albay İbrahim Tali, Binbaşı Refik, Yüzbaşı Cevat Abbas, Yüzbaşı Mümtaz, Yüzbaşı Ali Şevket, Yüzbaşı Mustafa, Üsteğmen Hayati, Üsteğmen Abdullah, Üsteğmen Hikmet, Teğmen Muzaffer, şifre katipleri Faik ve Memduh.