Enerji uzmanı Tan Canbay; “Yenilenebilir enerji halka inmeli”

Enerji kaynaklarının hızla tükendiği dünyamızda uzmanlar farklı arayışlara yöneldi. Sonsöz gazetesi olarak yenilenebilir enerji uzmanı Tan Canbay ile söyleşi yaptık. Canbay; “Son beş yıldır Türkiye’de yenilenebilir enerjinin oldukça hızlı bir şekilde ilerlediğini söyleyebilirim. Yani Avrupa’ya yetişmek üzereyiz” dedi.

Türkiye’de ve Dünya’da tükenen enerji kaynakları uzmanları yarınlar için farklı arayışlara soktu. Gün geçtikçe tükenen ve pahalı hale gelen enerji kaynakları insanları ve uzmanları yenilenebilen enerji kaynaklarına yönlendirdi. Yenilenebilir enerji uzmanı Tan Canbay ile yaptığımız söyleşi şu şekilde;

 

enerji

Canbay; “Yenilenebilir enerjinin dünyadaki anlamı, dışarıya atık madde vermeyen, geri dönüşümü olan, çevreyi kirletmeyen ve maliyeti biraz pahalı fakat işletim maliyetlerinin ucuz olduğu bir sistemdir. Bu da bizim ülkemizde, Türkiye’de oldukça fazladır. Bunlardan bazıları güneş, rüzgâr enerjisidir. Birde derelere arazinin durumuna göre yapılan GES’ler var. Yani doğaya göre yapmak gerekiyor” diyerek devam etti.

“Son beş yıldır Türkiye’de yenilenebilir enerjinin oldukça hızlı bir şekilde ilerlediğini söyleyebilirim. Yani Avrupa’ya yetişmek üzereyiz. Ancak burada bir sıkıntı bu enerji halka inmeli. Mesela bizde büyük firmalar bu işi yapmaktalar. Avrupa’ya veya güneşi daha az olan yerlere gittiğiniz zaman halkın çatısında bu enerjilerin olduğunu göreceksiniz.

Bunu makro dan mikroya indirmemiz gerekir ki verimli bir şekilde çalışalım. Bir de bunun maliyetini düşürmek için üniversitelerin Türkiye’de ARGE yapısını çalışması gerekir. Her ne kadar solar yapıyoruz desek de, Bunların hücrelerini filan hep yurtdışından ithal ediyoruz. Yani para yine yurtdışına gidiyor. Bunun bir ARGE çalışmasını yapıp, kendi markalarımızı oluşturmalıyız. Bunun için uğraşıyorlar fakat bu yeterli değil. Bununla daha çok üniversiteler uğraşmalı. Birçok üniversitede bu bölüm var ve bu işi de biliyorlar. Onların önlerini biraz açmak gerekir” dedi.

Artık teknoloji çok ilerledi

Uzman Canbay konuyu şu şekilde örneklendirdi; “ Almanya’nın ultraviyolesi Türkiye’nin üçte biri kadardır. Türkiye’nin hemen hemen en kötü bölgesi bile Almanya’dan yüksek güneş enerjisi alıyor. Bu gerçeklik var. Yani bu şu demek oluyor; artık teknoloji çok ilerledi, Türkiye’nin her yerinde bu iş yapılır. Ancak bu işin yapılabilmesi için biraz devlet desteği olması gerekir.

enerji

Birde halkın çatılarına, örneğin sanayi siteleri çatılarına, hastane çatılarına bu enerjiyi kurmaları gerekir. Bunu biraz daha aşağıya indirmeyi başardığımız da bundan büyük yarar sağlamış olacağız. Büyük çiftlikler kurmak elbette ki yararlıdır. Bir de bunu minimuma indirmemiz gerekir. Mesela vatandaş bu enerjiyi çatısına kursun ve enerjinin üçte birini çatıdan üçte ikisini ise devletten alsın. Vatandaş klimasını çalıştırabiliyorsa güneşten alsın. Bu büyük bir kar demektir. Bunu düşündüğünüzde hepimizin çatıları bomboş şekilde duruyor. Bu teknoloji gelmiş bu teknolojiyi kullanmak ve uygulamak gerekir” dedi.

Canbay; “Devletin hatlar çekmesine gerek yok. Mezralara, tarım arazilerine güneş ve rüzgar enerjisi kurulabilir. Bunlarla sondaj kuyuları çalıştırılabilir. Boşuna büyük hatlar çekmenin, büyük maliyetlere girmesine gerek yok. Enerji kaynaklarından kömürü de kullanmak gerekir. Ancak yeni teknolojik termik santraller kullanılmalıdır.

enerji

Türkiye’de kömür rezervi var

Çünkü Türkiye’de kömür rezervi var. İthal olmayan bir kömür var ve bunu enerjide kullanmalıyız. Ancak bunu da mantıklı, iyi fitresi yapılmış tesislerde gerçekleştirmek lazım. Ondan sonra doğal gazın çevreye yararı var diyoruz ama doğal gazın hepsini boru hatlarıyla ithal ediyoruz. Sorun enerji kaynağının yerel olması. Yerel olmasının sebebi şudur; güneş de, rüzgar da bizim buna da doğal olarak kimse karışamaz. Bu büyük avantajı değerlendirmeliyiz” ifadesini kullandı.

Canbay; “Güneş enerjisinin bir şöyle bir avantajı var; stratejik olarak santraller, şunlar, bunlar hepsi merkezidir. Yarın bir gün bir savaş ya da bir doğa olayı meydana geldiğinde ve merkezi sistem çöktüğü zaman buralara elektrik vermek çok uzun zaman alıyor. Ama Türkiye genelinde herkes bir güneş enerjisine sahip olsa, elektrik kesintileri Türkiye’de sıkıntı yaratmayacaktır.

Bu teknolojiyi biraz daha geliştirmek gerekir

Yani riskleri dağıtmış oluyorsunuz. Güneş enerjisi he stratejik hem de diğer türlü çok yararlıdır. Doğal gaz aldığın ülke vanayı kapattığında her şey bitmiş oluyor. Ya da elektrik santralleri, herhangi bir savaş olduğunda ilk hedef buralar oluyor. Dolayısıyla herkesin bir güneş enerjisi paneli olsaydı kesintilerden kimse etkilenmeyecektir. Bu teknolojiyi biraz daha geliştirmek gerekir” dedi

enerji

Canbay “Büyük firmalar zaten bu işi yapıyorlar. Bu iş için devletin en büyük desteği küçük yatırımcılar olmalı. Devlet KOBİ’leri, aileleri, siteleri desteklemeli. Yani karbon salınımından az bir üretim yapılıyorsa. Onun elektriğini ucuza vermeli, fazlasını satın almalı ki insanlar bunlara yatırım yapsın. Bankalar bunlar için kredi açmalı, yani bir megavatlık bir tesisin yapımı yaklaşık bir milyon dolardır. Bunun için bir finansman gerekir. Devletin bu finansmanı desteklemesi gerekir. Ülkemiz şuan bu alanda hızlı bir şekilde ilerliyor. Bir ara rüzgarda iyi ilerliyorduk. Şimdi ise solara döndük solarda da iyi ilerliyoruz”

Yenilenebilir enerji uzmanı Tan Canbay sonsöz olarak şunları dile getirdi; “Şuan elimizde olan Konya’da Huawei’nin yaptığı bir yatırım var. Bildiğim kadarıyla lisanslı projeler çıkartacaklar. Devletin bu konu da çalışmaları olduğunu görüyoruz. Bunlar makro düzeydedir. Mikro düzeye de indirmek gerekir. Yani birden 500 megavatlık güzel, ancak bunu halka indirmek çok önemlidir. Herke kendi enerjisini bilmelidir. Kim ne kadar enerji harcıyor bunu öğrenmelidir.”