Fitch bitch çıkmazı

0
95

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşları Türkiye hakkında olumsuz bir görüş açıklasa hemen başlıyoruz karşı saldırıya. “Sen kimsin ya, Türkiye’ye karşı oynan oyunlar, bu açıklamayı tanımıyoruz, yok hükmündedir, biz sizin geçmişinizi biliriz” şeklinde başlayan cümlelerle kavgaya tutuşuruz. “Bunlar “FETÖ’cü, darbeci, Sevr’ci” diyenler de çıkar.

Bu yetmez, bu kuruluşları kelime oyunlarıyla daha da aşağılarız. Örneğin Türkiye yatırım yapılır mı yapılmaz mı konusunda not belirten Fitch gibi. Türkçe okunduğu gibi “Fiç” ile uyumlu kelimeler türetiriz,“Fiç bizi linç ediyor, Fiç bizim için hiç” gibi. En çok sevilen de “P” harfiyle yapılan kelime oyunlarıdır. Bakalım önce kim söyleyecek “Fiç yine yaptı fiçliğini” ya da “bunlar Fitch değil bitch (fahişe)” diye

Arkadaş, sen bırak şimdi, kelime oyunlarını da elin adamı ne diyor sen ona bak. İster beğen ister beğenme adamlar en az 150 yıldır bu işi yapıyorlar. 1800’lü yılların ortasında Amerika’da demir yolu yapan şirketlerin sayısı artınca, kredi verenler, bu şirketlerin güvenilir olup olmadıklarını öğrenmek istemeleri üzerine bu kuruluşlar ortaya çıkmış. Bunlar da başlamışlar not vermeye. 1929 krizinde de Amerikan hükümeti bankacılık konusunda piyasalarda ne olup bittiğini izlemek isteyince bunların itibarı artmış.

Bugün neredeyse her ülkeye, şirkete, aklınıza gelen ne kadar sektör, konu varsa hepsine not veriyorlar. Yurt dışından kredi alacaksın, yabancı ortak bulacaksın, gel benim notumu çıkar diyorsun. Üstelik bunun için para veriyorsun. Bunlar da ürettikleri raporları, notları meraklılarına yine parayla satıyorlar. Yıllık ciroları yüz milyonlarca dolara ulaşmış durumda. Fitch gibi Standard and Poor’s ve Moody’s en çok itibar görenleri. Kredi notu verme piyasasının ağabeyleri durumundalar.
Son yıllarda bazen işi abarttıkları, çok büyük yanlış yaptıkları da biliniyor bu kuruluşların. 2008 yılı emlak finansman sisteminde piyasaya çıkarılan tahvilleri, bonoları ve türevlerini incelemeden hepsine tam puan vermişlerdi. Sistemin balon olduğu ortaya çıkınca koca Amerikan ekonomisi yerle bir olmuş, tüm dünya büyük krize girmişti. Yine sermaye sıkıntısını görmeyip yüksek notlarla şişirdikleri Amerikan enerji devi Enron firması da bir gecede iflâs etmiş, yüz binlerce yatırımcının parası sıfırlanmış, binlerce çalışan da işsiz kalmıştı. Daha da ileri gidip ABD’nin notunu bile kırmışlardı da Amerikan yönetimi de ne oluyor diye soruşturma açmıştı. Ancak filmlere bile konu olan her üç konuda yapılan soruşturmalarda bu kuruluşların hiç biri ceza almamıştı.

Bunların defterleri kitapları ayrıdır. Kendilerine göre, hesaplama sistemleri geliştirirler, binlerce rakamı, ekonomik veriyi çarparlar, çıkarırılar, bölerler, toplarlar, elma ile armuda bakarlar, A’dan başlayarak eksi artı notu açıklarlar. Bir de yanında durağan, olumsuz diye açıklama koyarlar. Aynı konuda birbirlerine ters düşen notlar açıklamalarının nedeni bu yüzden. Verdikleri kırık notları da 2-3 yıl geçmeden değiştirmiyorlar.
Yanlış, doğru yine bu kuruluşlara itibar ediliyor. Bir şey diyemezsiniz, görmemezlikten gelemezsiniz. Hesap da soramazsınız neden bu not diye. Adamlar bir ülkeye iyi not veriyorlar para oraya akıyor, not kırınca para kaçıyor. Oyunun kuralı böyle.

Şimdi kızmayalım, yeri göğü inletmeyelim, bağırıp, çağırıp söylenmeyelim. Alınmak, gücenmek, gönül koymak yerine doğru yanlış, adamlar bizi nasıl görüyorlar, ne diyorlar, görüşlerine bakalım.
Ama yine yapmayacağız. “Bizim bunlardan akıl almaya ihtiyacımız yok” diyeceğiz. “Sen o notu al da uygun bir yerine….” diye başlayan cümlelerle kendi dünyamıza dalıp kulağımızın üzerine yatacağız. Biz bunları (Cuma sabahında) yazarken ve daha Fiç notunu açıklamadan dolar da 4 liraya dayanmış. İnceldiği yerden kopsun da rahatlayalım.