Ekonomide tuhaf işler

0
105

Ekonomideki dengesizlikler giderek artıyor. Artmakla kalmayıp tuhaf, açıklanması zor bir duruma gidiyor. En büyük tuhaflık İstanbul Borsası’nda yaşanıyor. Memlekete enflasyon çift haneye zıplamış, lira yüzde 30 değer kaybetmiş, piyasalar daralmış, halkın alım gücü düşmüş, her beş kişiden biri iş arıyor ama borsa endeksi artıyor.

ABD’de FED faizleri yükselteceğiz diyor, biz de borsa artıyor. Trump’un alışılmamış kararları devreye sokuyor, borsa artıyor. Referandum da kararsızlar hayır tarafına geçiyor deniliyor, borsa artıyor. Almanya ile kapışıyoruz, borsa artıyor. Tüm sektörler, milyarlarca kar eden bankalar dâhil 2017 için kara tablo çiziyor, bizim borsa şişiyor. Yoksa şişiriliyor mu?
Neden artıyor kim yükseltiyor, kim şişiriyor derseniz burası daha tuhaf, hatta gizemli. Eskiden borsa yükseldiğinde dolar düşerdi. Borsa düşünce dolar yükselirdi. O zaman, “yabancılar gelmiş, memlekete dolar girmiş, düşünce de yabancı fonlar gidiyor, dolar ondan yükseliyor” derdik.

Ama bugünlerde öyle değil. Borsa artıyor dolar yerinde, 3.70’e yapışmış o da Merkez Bankası’nın artık sınırları zorlayan yan faiz oran oyunlarıyla, duruyor. Doların vaat edildiği gibi 3.50’lere inme gibi derdi yok. Kimsenin de doları, euroyu satma gibi düşüncesi, biraz parası olanın da borsaya gireyim diye niyeti hiç yok.
Yabancısı yerlisi borsada yok peki kim veya kimler ha babam de babam hisse alıyor?

Şimdi “tarihi rekorlar, yabancının güven tam” gibi laflarla bu durum geçiştirilmemelidir. Ekonomi fizikteki birleşik kaplar esasına göre işler. Biri azaldı mı diğeri yükselir, fiyat, arz, talep dengeye oturur. Ama bugünlerde yaşananlar ekonominin doğasına, dengelerine aykırı.

Ekonomide bir yerlerde bir şeyler patlayacak, altında yine vatandaş kalacak. Baskıyla, zorlama politikalarla hele 16 Nisan geçsin politikalarıyla bu tuhaf işler yürümeyecek.
Şimdiki soru cevap bekliyor: borsa artıyor, dolar da artıyor? Ya da borsanın artmasına rağmen dolar neden şöyle “gümbür gümbür” düşmüyor?
Bunun tek açıklaması, geçmiş aylarda borsaya giren yabancıların kur artışlarını beklemeleri olabilir. Zaten bugün yarın başlayacak olan kar amaçlı satışlar bunu gösterecek. Diğer bir açıklama da liranın değer kaybetmesiyle ucuzlayan hisseler. Her ikisi de çok tatminkar cevap değil.

Bu gibi durumlarda bazı gizli eller oraya buraya dokunur, fiyatlar, endeksler, anlamsız bir şekilde oluşur denir. Yoksa şu kaynağı belli olmayan 11 milyar dolar yine iş başında mı? Dahası Türkiye Varlık Fonu devrede mi?
Borsanın da doların da hayırlısı.