Devlet memurları şirketlere ortak olabilirler mi?

0
275

Uygulamada en çok sorulardan biri ‘Devlet Memurları sermaye şirketlerine ortak, yönetici olabilirler mi?’ sorusudur.
Bunun için öncelikle iki kanuna bakmak gerekir. Birisi Devlet Memurları Kanunu diğeri ise, Türk Ticaret Kanunu.
DEVLET MEMURLARI KANUNUNA GÖRE
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 28 inci maddesinde in birinci ve ikinci fıkralarında “Memurlar Türk Ticaret Kanununa göre (Tacir) veya (Esnaf) sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamaz, ticaret ve sanayi müesseselerinde görev alamaz, ticari mümessil veya ticari vekil veya kolektif şirketlerde ortak veya komandit şirkette komandite ortak olamazlar.’ Denilmektedir.
Devlet memurlarının Devlete ait ticari işletmelerde ‘kurumlarını temsilen alacakları görevler’ ticaret ya esnaf sayılmalarını gerektirmez.
Memurlar; ‘mesleki faaliyette veya serbest meslek icrasında bulunmak üzere ofis, büro, muayenehane ve benzeri yerler açamaz gerçek kişilere, özel hukuk tüzel kişilerine veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait herhangi bir iş yerinde veya vakıf yükseköğretim kurumlarında’ çalışmaları yasaklanmıştır.
MEMURLAR YAPI, KALKINMA VE TÜKETİM KOOPERATİFLERİNE ÜYE OLABİLİR
Buna rağmen, memurların üyesi oldukları; ‘yapı, kalkınma ve tüketim kooperatifleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve kanunla kurulmuş yardım sandıklarının yönetim, denetim ve disiplin kurulları üyelikleri ile özel kanunlarda belirtilen görevler’ bu yasaklamanın dışında bırakılmıştır.
MEMURLAR SERMAYE ŞİRKETLERİNE ORTAK OLABİLİRLER
YÖNETİCİ OLAMAZLAR
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir’ sayılırlar.
Aynı Kanunun 124 üncü maddesinde; “Ticaret şirketleri kolektif, komandit, anonim, limitet ve kooperatif şirketlerden ibaret olduğu; kolektif ile komandit şirketlerin şahıs şirketleri, anonim, limitet ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler ise sermaye şirketi’ sayılmakta, 125 inci maddesinin birinci fıkrasında da “Ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir.” hükmü yer almaktadır.
Bu hükümler birlikte değerlendiğinde anonim, limitet ve eshamlı komandit şirketler (sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket) tüzel kişi tacir sayılmakla birlikte, sermaye hissedarları bu sıfatlarından dolayı tacir sayılmamaktadır.
Ayrıca Türk Ticaret Kanununun;
– 365 inci maddesi hükmüne göre; anonim şirketler, yönetim kurulu tarafından yönetilip temsil edildiklerinden dolayı ortakların ticari sıfatları bulunmaması,
– Kanunun 367 nci maddesinde “Yönetim kurulu esas sözleşmeye konulacak bir hükümle, düzenleyeceği bir iç yönergeye göre, yönetimi, kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabilmesi,
– Limited şirketi temsile  ilişkin olarak TTK’nun 623 üncü maddesinin birinci fıkrasında da şirketi temsile yetkililer ile ilgili,
Hükümleri yer almaktadır.
Buna göre; Devlet Memurları Kanunu, Türk Ticaret Kanun hükümleri birlikte incelendiğinde Devlet memurlarının; anonim şirketin esas sözleşmelerinde veya limited şirketin şirket sözleşmeleri ile sermayesi paylara bölünmüş  komandit şirketlerin komanditer ortaklarının idare ve temsil edecek kişiler arasında sayılmamak ve bu şirketlerin yönetimi ile denetiminde de görev almamaları koşuluyla tacir sayılmaları söz konusu olmayacağından, bu şirketlere ortak olmaları memuriyetlerine mani bir durum söz konusu değildir.